Chiny Historia

Chiny Historia:

PREHISTORIA (Ponad 2200 p.n.e.): Panowanie mitologicznych władców, uważanych za idealnych moralnie i politycznie.  Kolebką cywilizacji chińskiej jest żyzna równina Żółtej Rzeki. Osiągnięcia w dziedzinie kultury materialnej: budowle hydrotechniczne, hodowla jedwabników, kalendarz, kołowrotek, magnes.

DYNASTIA XIA (2200-1700 p.n.e.): Dynastia , której istnienie nie jest do końca potwierdzone.. Prawdopodobnie było to małe państewko z początku ery brązu w południowej części prowincji Shanxi.

DYNASTIA SHANG (1600-1100 p.n.e.): Na czele dynastii stoi król, który jest przedstawicielem arystokratycznej elity. Prowadzi wojny i prowadzi rytualne obrządki związane z kultem przodków. Pojawiają się pierwsze naczynia wykonane z brązu powiązane z obrządkiem rytualnym.

ZACHODNIA DYNASTIA ZHOU (1100-771 p.n.e.)
WSCHODNIA DYNASTIA ZHOU (770-256 p.n.e.):
Królowie tracą władzę polityczną , ale nadal przewodniczą rytualnym obrządkom. Lenna stają się niezależnymi państewkami. W politycznym chaosie rodzą się podstawy filozofii chińskiej : Konfucjusza, Laozi i Zhuangzi. Tworzą oni doktryny filozoficzne, które przetrwały do dzisiaj i nadal kształtują myśl chińską.

DYNASTIA QIN (221-207 p.n.e.): Książę Qin podbija wszystkie inne księstwa i tworzy pierwsze w historii Chin cesarstwo. Ogłasza siebie cesarzem Qin Shi Huangdi. Osiągnięcia: scentralizowany system rządów, normalizacja znaków pisma oraz systemu miar, początek budowy Muru Chińskiego. Jego dziełem jest również słynna Armia Terakotowa w Xi’an.

ZACHODNIA DYNASTIA HAN (206-24 p.n.e.)
WSCHODNIA DYNASTIA HAN (25 p.n.e.-220 n.e.): Cesarstwo znacząco rozszerza swe granice („Cesarstwo Rzymskie Wschodu”). Jedwabny szlak ułatwia wymianę dóbr i idei. Tą właśnie drogą Buddyzm przybywa do Chin. Konfucjanizm staje się doktryną państwową. Jest to również czas wynalezienia papieru.

EPOKA TRZECH KRÓLESTW : WEI (220-265) , SHU HAN (221-263) i Wu (222-280): To cztery wieki dominacji różnych państewek. Jest  to okres wspaniałego rozwoju literatury.

ZACHODNIA DYNASTIA JIN (265-316)
WSCHODNIA DYNASTIA JIN (317-420): Plemiona koczownicze zajmują północną część kraju. Północ rozpada się na małe księstewka. Ludność masowo emigruje na południe.

OKRES DYNASTII PÓŁNOCNYCH I POŁUDNIOWYCH (420-581): Aż do czasu zjednoczenia cesarstwa krajem rządzą feudalni panowie i generałowie zakładający serię krótkich dynastii (SONG, QI, LIANG, CHEN, WEI, ZHOU)

DYNASTIA SUI (581-618): Udaje się w krótkim czasie zjednoczyć  cesarstwo , a także wybudować Kanał Cesarski (1500km – jest to najdłuższa na świecie droga wodna zbudowana przez człowieka).

DYNASTIA TANG (618-907): Najlepszy okres chińskiej kultury. Sukcesy polityczne i militarne cesarstwa. Podbój Azji środkowej, Korei i Wietnamu. Stolica Chang’an ( 2 mln. mieszkańców) należy do największych miast świata. Z czasem dowódcy przygranicznych garnizonów zdobywają coraz większą władzę i doprowadzają do upadku dynastii.

EPOKA PIĘCIU DYNASTII (907-960): Po upadku dynastii TANG następuje pół wieku rozbicia cesarstwa krótko rządzonego przez kolejnych władców (Późna LIANG, Późna TANG, Późna JIN, Późna HAN, późna ZHOU).

PÓŁNOCNA DYNASTIA SONG (960-1127)
POŁUDNIOWA DYNASTIA SONG (1127-1279): Jeden z generałów zakłada dynastię SONG. Następuje kolejny okres rozkwitu kultury. Rozkwita malarstwo i ceramika. Filozofia Konfucjańska zostaje zastąpiona filozofią neokonfucjańską.Pomimo utraty północnych Chin na rzecz dynastii JIN, dynastia SONG panuje na południu jeszcze przez 50 lat.

ZACHODNIA DYNASTIA XIA (1038-1227)
DYNASTIA JIN (1115-1234): Niechińskie dynastie , które zostawiły południową część cesarstwa dla dynastii SONG. W XIII wieku same padają ofiarą nawały mongolskiej pod wodzą Czyngis-chana.

DYNASTIA YUAN (1271-1368): Kubilaj-chan podbija całe Chiny i zakłada mongolską dynastię YUAN. Chiny stają się częścią rozległego imperium, zajmującego prawie całą Eurazję. Tolerancja religijna Mongołów sprawia , że rozwija się buddyzm i taoizm. Dzięki „pax mongolica” kwitnie handel pomiędzy Chinami i Europą. Zatrudnieni na dworze Europejczycy, tacy jak Marco Polo, przywożą rozległe opisy Cesarstwa Chińskiego, które zdumiewają średniowieczną Europę. Dynastia zostaje obalona w wyniku powstania zapoczątkowanego przez tajne chińskie stowarzyszenie.

DYNASTIA MING  (1368-1644): Syn wieśniaka jest założycielem dynastii MING. Nie dowierza wykształconym urzędnikom i reformuje armię. Jego następcy rozbudowują Mur Chiński. Dworski eunuch Zheng He dowodzi siedmioma wielkimi wyprawami morskimi, które docierają aż do brzegów Afryki.

DYNASTIA QING (1644-1911): Plemiona mandżurskie podbijają Cesarstwo. Dzięki przyjęciu kultury chińskiej dynastia Qing ma możność panowania przez prawie 300 lat. Pokój i dobrobyt powodują , że ludność kraju podwaja się. Herbata staje się głównym towarem eksportowym Chin. W celu sfinansowanie swego importu herbaty Brytyjczycy zmuszają Chiny do importu opium (wojny opiumowe). Upadek autorytetu panującej dynastii oraz liczne powstania wymierzone przeciw obcym władcom doprowadzają w 1922 roku do upadku dynastii QING.

REPUBLIKA CHIN (1911-1949): Sun Yatsen „ojciec współczesnych Chin”, stoi na czele sił walczących o obalenie cesarstwa. 29 grudnia 1911 roku zostaje mianowany tymczasowym prezydentem Republiki Chińskiej, ale już na początku 1912 roku oddaje swój urząd generałowi Yuan Shikai. Od tego czasu aż do powstania Chińskiej Republiki Ludowej w 1949 roku Chiny wstrząsane są ciągłymi walkami politycznymi i militarnymi. W 1919 roku Sun Yatsen tworzy Kuomintag (Partię Narodową), w której po śmierci założyciela toczą się walki frakcyjne. W 1921 powstaje w Szanghaju Komunistyczna Partia Chin. W latach 1928-36 dominującą rolę w Chinach odgrywa Zhiang Kaishek, któremu udaje się zakończyć walki pomiędzy lokalnymi dowódcami wojskowymi. Nankin staje się stolicą, a Chiang Kaishek prezydentem. W 1931 Japonia zajmuje i okupuje Mandżurię i wschodnią część Chin. Chiang Kaishek atakuje komunistów: 1927 – masakra robotników w Szanghaju, 1933-34 -Armia Czerwona zostaje otoczona przez liczącą 800.000 żołnierzy armię Chiang Kaisheka, ale udaje jej się wydostać i rozpoczyna się Długi Marsz. Po kapitulacji Japonii w 1945 roku w Chinach trwa wojna domowa, zakończona zwycięstwem komunistów pod wodzą Mao Zedonga, Zhu De i Zhou Enlaia w 1949 roku. Chiang Kaishek ucieka na Tajwan.

CHIŃSKA REPUBLIKA LUDOWA (od 1949 do dziś): 1 października 1949 roku Mao Zedong ogłasza powstanie Chińskiej Republiki Ludowej. Czerwiec 1950 – reforma rolna. Rozpoczyna się okres masowych kampanii politycznych i próba stworzenia „Nowego Człowieka”. W 1958 roku rozpoczyna się „Wielki Skok Naprzód”

(źródło:"Chiny Hongkong"- Neles Guide)